“Omgevingsvisie biedt geen plan om studenten en young professionals vast te houden”

“Van wie is de stad eigenlijk? We staan voor een enorme demografische uitdaging. Voor ons ontbreekt in de omgevingsvisie een heldere plan voor hoe je studenten en young professionals in de stad houdt.” Aldus M:OED burgerlid Bram van den Berkmortel bij de bespreking van de Omgevingsvisie 2040. In die Omgevingsvisie geeft de gemeente aan meer afstudeerders en schoolverlaters vast te willen houden, maar over hoe ze dat willen bereiken staat teleurstellend weinig.

Achtergrond

In Maastricht gaat ongeveer een derde van de jeugd rond hun 18^e weg. Dat zijn vooral VWO’ers die in een andere stad gaan studeren. Het overgrote deel hiervan komt niet meer terug. Daarnaast komen vele duizenden studenten jaarlijks in Maastricht wonen, maar de meesten hebben rond hun 23^e Maastricht weer verlaten Rond hun 30^e is bijna iedereen uit die groep weg. Hierdoor heeft Maastricht een duidelijk tekort aan mensen in de leeftijdsgroep 25-40. Als het zou lukken om 10% van de afgestudeerden aan Maastricht te binden, zou dat al genoeg zijn om de vertrokken VWO’ers te vervangen. Voor de stad zou het erg goed zijn als hierbij ook voor een aanzienlijk deel om ondernemende types zou gaan.

In de omgevingsvisie staat dat we dit gaan doen door “meer afstudeerders en schoolverlaters vast te houden”. Erg vaag en makkelijk. Dit probeert Maastricht al jaren en het werkt nog steeds niet.

De clou zit hem in heel andere aspecten die ook in de omgevingsvisie beschreven staan. De stad moet veel aantrekkelijker worden voor de groep die nu na afstuderen massaal de stad verlaat. Het gaat er primair niet om dat er voldoende woningen, winkels e.d. zijn voor deze doelgroep, maar dat de stad een leefklimaat heeft dat ze aanspreekt. De Omgevingsvisie maakt hier geen heldere keuzes over. Het stipt de relevante punten aan, maar straalt vooral uit dat alles moet blijven zoals het is.

Ondanks jaren inspanning is nog steeds niet gelukt om van Randwyck een aantrekkelijke omgeving te maken. De binnenstad lijkt een beetje bang te zijn dat Randwyck te aantrekkelijk wordt, en dat dit ten koste van hun omzet zal gaan. Het feit is dat de binnenstad juiste de troef is die Maastricht heeft om de stad aantrekkelijker te maken voor de eigen inwoners. In die zin wordt Randwyck vooral gebruikt als een excuus om het centrum niet aan te hoeven passen om het aantrekkelijker te maken voor studenten en jonge professionals. Als we dus een gezonder bevolkingsopbouw willen voor een brede welvaart moeten we stoppen om de binnenstad als een openluchtmuseum te exploiteren voor toeristen. Het centrum moet veel meer de plek worden waar het bruist van het leven en de eigen inwoners uit alle bevolkingsgroepen elkaar ontmoeten.

Ook moet er veel meer betaalbare plekken komen voor jonge ondernemers. Niet in Randwyck, en zeker niet in de hiervoor veel te keurige en dure gebouwen van de universiteit, maar in gebouwen zoals voorheen het werkgebouw op het Tapijn-terrein. Wat ons betreft ook midden in de stad zodat de mensen die hier werken zich verbonden voelen met de stad en de stad weer wat meer gaat bruisen. Veel keuzes die gemaakt zijn staan juist haaks op deze noodzakelijke ontwikkeling:

• Landbouwbelang wordt afgebroken en terwijl er veel geld wordt gestoken in een karakterloze middenzaal;
• Het Vrijthof wordt gebruikt voor gezapige evenementen zoals Rieu en het Preuvenemint, maar voor spannende nieuwe ontwikkelingen is geen plaats;
• Er wordt ad hoc nog wat subsidie geregeld voor Bureau Europa en Opera Zuid, terwijl videopower wordt afgescheept met een klein bedragje. Vernieuwende kunst wordt nauwelijks gestimuleerd.
• Als het er op aan komt moet alles toch blijven zoals het is en komt er zelfs een navelstaarderig Maastricht Museum in plaats van bijvoorbeeld een aantrekkelijk ontmoetingsplaats over duurzaamheid en klimaat.

Ook is veel meer aandacht nodig voor een goed openbaar vervoer. Dat is meer dan alleen de bus van Randwyck naar het station, maar gaat ook over goede treinverbindingen: Van Maastricht naar Brussel, een intercity van Zuid-Limburg naar Keulen en natuurlijk een spoorverbinding met Hasselt om zo op termijn ook een betere linke met Antwerpen te krijgen. Over de oude spoorbrug moeten dus weer treinen gaan rijden. Het moet niet een gemoedelijke wandelbrug voor bejaarden en toeristen worden. Ook de stap van auto naar loop- en fietsstad gaat veel te aarzelend. Alle voorstellen zijn voorzien van mitsen en maren omdat vooral de automobilist geen hinder mag ondervinden. Visie hebben is ook keuzes maken: Er is veel meer ruimte nodig voor de fietser en de voetganger en dat kan alleen als er veel minder ruimte komt voor de auto.

Het plan om buurten groener en levendiger te maken juichen we toe, maar dat betekent niet dat winkelcentra als de Brusselsepoort de lokale harten moeten zijn. Als het streven is steeds meer mensen met de fiets of te voet op pad te laten gaan, moeten voorzieningen veel dichter bij de mensen komen. Moderne steden hebben op heel wat straathoeken een caféetje, restaurant of een winkel. In Maastricht worden dit soort dingen juist ontmoedigd.